Konuyu Oyla:
  • Derecelendirme: 0/5 - 0 oy
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
canlılarda sınıflandırma ile ilgili terimler sözlüğü
#1
canlılarda sınıflandırma (taksonomi) ile ilgili terimler sözlüğü
Aile (=Familia): Alt familya, tribü, cins, alt cins, tür, alt türlerin bağlı bulunduğu yüksek taksonomik kategori. Sıklıkla, her familyanın ilk bakışta hemen tanınabilen bir genel görünüşü vardır.



Âlem (=Regnum): Alt âlem ve sonraki tüm kategorilerin bağlı bulunduğu yüksek taksonomik kategori.



Allopatrik tür: Aynı cinse bağlı olup, farklı coğrafi alanda yayılış gösteren türler.



Allotip: Yeni bir tür tanımlanırken kullanılan holotipin karşı cinsiyetindeki örnek.



Amfibiler: Kuyruksuz ve kuyruklu kurbağaları (semenderleri) içeren dört bacaklı omurgalılar sınıfı, ikiyaşamlılar.



Analog yapılar: Aralarında evrimsel bir ilişki ya da köken eşliği bulunmayan, ancak aynı görev için özelleşmiş, benzer yapıdaki organlar.



Anatomi: Canlıların vücut yapısını ve organlarının birbiriyle olan ilişkilerini inceleyen bilim.



Animalia: Kara ve su ortamlarında yaşayan çeşitli omurgalı ve omurgasız hayvanları içeren âlem, hayvanlar âlemi.



Apomorfik: Türemiş, evrim sonucu oluşmuş (karakter).



Archaebacteria: Çok yüksek ya da düşük sıcaklıklar, çok tuzlu, çok asidik ya da oksijensiz ortamlar gibi ekstrem koşullarda yaşayabilen bakteriler, arkebakterler.



Bakteri: Prokaryot hücre yapısındaki mikroorganizma.



Biyolojik indikatör (Biyoindikatör): Yaşadıkları ortamda belirli bir koşulun varlığını gösteren, ekolojik koşulların ya da süreçlerin ayrımını ve/veya tanınmasını sağlayan, biyolojik olarak gösterge özelliği taşıyan canlılar.



Cins (=Genus): Familya içerisinde yer alan, birbirleriyle akraba olan türlerin bir araya gelmesiyle oluşmuş kategori. Yüksek kategorilerin en alt basamağıdır.



Coğrafya: Yeryüzünü fiziksel, ekonomik, beşerî, siyasal yönlerden inceleyen bilim.



Çekirdek: Bir hücrede yaşamsal etkinlikleri kontrol eden, kalıtım maddesini taşıyan organel.



Dış iskelet: Organik ve inorganik maddelerin bileşiminden oluşan, vücudu dış etkilerden koruyan, üzerinde vücut örtüsü bulunmayan, kasların iç yüzüne bağlandığı kabuk ve benzeri yapılar.



Dimorfizm: İki farklı morfolojik özellik gösterme durumu, iki formluluk.



DNA: Deoksiribonükleik asit, yapısında deoksiriboz adıyla bilinen şeker molekülünü taşıyan çekirdek asidi, temel kalıtsal madde.



Doğa tarihi müzesi: Belirli bir bölgede yaşamış olan ve hâlâ yaşayan canlılara ait örneklerin sergilendiği, geniş kapsamlı müzeler.



Domain: Âlemin de üzerinde yer alan, âlemleri içinde toplayan taksonomik kategori.



Ekoloji: Çevresel döngüleri ve süreçleri, canlıların çevreyle ve birbirleriyle ilişkilerini inceleyen bilim dalı.



Embriyo: Zigotun gelişmesiyle oluşan genç organizma.



Embriyonik: Embriyoya ya da embriyo gelişimine ilişkin.



Etoloji: Hayvan türlerinin kendilerine özgü davranışlarını inceleyen bilim, davranış bilimi.



Eubacteria: Ekstrem koşullar hariç her yerde yaşayabilen bakteriler.



Fauna: Ekolojik olarak sınırlanabilir bir bölgede bulunan tüm hayvan türleri.



Fenetik: Karakter durumlarını eşit kabul eden ve morfometrik ölçümleri esas alarak canlı türleri arasındaki sistematik ilişkileri belirlemeye çalışan sistematik ekolü.



Fenogram: Fenetik ekolünün kullandığı benzerlik ağaçları.



Filogenetik: farklı canlı grupları arasındaki evrimsel ilişkileri inceleyen bilim.



Fizyoloji: Canlıların hücre, doku ve organlarının görevlerini ve bu görevlerin nasıl yerine geldiklerini inceleyen bilim.



Flora: Ekolojik olarak sınırlanabilir bir bölgede bulunan tüm bitki ya da bakteri türleri.



Fungi: Küf, pas, rastık, maya, kav mantarlarını ve şapkalı mantarları içeren âlem, mantarlar âlemi.



Genetik: Kalıtım bilimi.



Geometrik morfometri: Yapısal (morfolojik) özelliklerde görülen varyasyon ve değişimleri, belirli nirengi noktalarını (landmark) kullanarak inceleyen çalışma alanı.



Habitat: Bir canlının doğal olarak yaşadığı ortam.



Heterozigot: Alelleri birbirinden farklı olan gen çifti (ör: XY).



Hibrid (Melez): İki farklı türün ya da ırkın çiftleşmesi sonucu oluşan canlı.



Hiyerarşi: Derecelendirme düzeni, aşama sırası.



Holotip: Yeni bir tür tanımlanırken kullanılan ve ilgili yayında detaylı olarak anlatılan esas örnek.



Homolog yapılar: Embriyonik gelişim sürecinde aynı kökenden meydana gelen, farklı ya da aynı işlevler için özelleşebilen yapı ya da organlar.



Homonim: Farklı türlere, farklı araştırmacılar tarafından aynı adın verilmesi durumu.



Homozigot: Alelleri birbirinin aynı olan gen çifti (ör: XX).



İstatistik: İlkelerini olasılık kuramlarından alarak, verileri grafik ve sayı biçiminde değerlendiren uygulamalı matematik dalı, sayım bilimi.



Jeoloji: Yer bilimi.



Karakter: Ayırt edici nitelik, taksonomik açıdan anlam taşıyan her türlü özellik.



Kategori: Aralarında herhangi bir bakımdan ilgi veya benzerlik bulunan şeylerin tamamı, sınıflandırma kademelerindeki derecelerin her biri.



Klad: Kladistik ekolüne göre, tek bir ortak ata ile bu ortak atadan evrilerek gelişmiş olan tüm gruplardan oluşan (monofiletik) taksonomik grup.



Kladistik: Bazı karakterlerin daha ayırıcı olduğunu savunan, canlıların sınıflandırılmasında eski ve atasal karakterlerin belirleyici olduğunu düşünen sistematik ekolü.



Kladogram: Kladistik ekolünün kullandığı benzerlik ağaçları.



Klorofil: Kloroplastların içinde bulunan, fotosentez tepkimelerinde güneş enerjisini soğuran ve kimyasal enerjiye çeviren, yapısında Magnezyum (Mg) içeren, yeşil renkli pigment.



Kloroplast: Ökaryot canlılarda fotosentez tepkimeleriden sorumlu olan, klorofil maddesi içeren organel.



Konakçı: Bir asalak canlının ergin halini ya da gelişim evrelerinden herhangi birini taşıyan canlı.



Kontrol listesi (Checklist): Bir bir coğrafi alanda bulunan



Kriptik tür: Birbirleriyle aynı morfolojik görünüşe sahip olan, ancak üreme bakımından birbirlerinden yalıtılmış olan türler.



Kromozom: Mitoz bölünme sırasında yoğunlaşan kromatin ipliklerinin, kalın, kısa ve tek tek gözlenebilen hali.



Larva: Bazı canlılarda, yumurtadan çıktıktan sonra, ergin hale geçmeden önceki form.



Matematik: Aritmetik, cebir, geometri gibi sayı ve ölçü temeline dayanarak niceliklerin özelliklerini inceleyen çalışma alanlarının ortak adı.



Mimikri: Bir canlının diğer bir canlıyı görünüm ya da davranış olarak taklit etmesi.



Mitokondri: Ökaryot canlılarda solunum tepkimelerinden ve enerji üretiminden sorumlu olan organel.



Moleküler sistematik: Kalıtım bilgisini kullanarak, canlılar arasındaki evrimsel ilişkileri ve moleküler düzeydeki benzerlikleri anlamlandırmaya çalışan bilim.



Monera: Prokaryot hücre tipine sahip, ilkel bir hücreli canlıları içeren âlem.



Monofiletik: Kendilerine en yakın ortak atadan evrilerek gelişen tüm grupları içeren, tamamı tek bir ortak atadan evrimleşerek gelen.



Monograf: Yüksek taksonomik kategorileri her yönüyle inceleyen, en detaylı taksonomik yayınlar.



Monotipik cins: Yalnızca tek bir tür içeren cins.



Morfoloji: Yapı bilimi.



Morfometri: Yapısal (morfolojik) özelliklerin ölçümü, canlıların şekil ve boyutlarındaki varyasyonlar ile değişmeleri inceleyen bilim.



Neotip: Orijinal teşhis örneğinin (holotip) hasar görmesi halinde, mevcut örneklerin arasından onun yerini almak üzere seçilen yeni teşhis örneği.



Nomenclature (Nomenklatür): Canlıları belirli kurallara bağlı olarak adlandıran, sistematiğin alt dalı.



Nominalistik tür: Doğada yalnızca bireylerin bulunduğunu, tür kavramının insan tarafından ortaya çıkarılmış yapay bir kavram olduğunu savunan, günümüzde geçerliliği olmayan yaklaşım.



Organel: Hücre içerisinde belirli işlevler için özelleşmiş olan alt yapılar.



Orijinal deskripsiyon: Bir türü bilim dünyasına ilk kez tanıtan, türe ait detaylı anlatım içeren bilimsel yayın.



Ortak ata: Birden fazla grubun evrim sürecinde köken aldığı atasal form ya da canlı türü.



Ökaryot: Zarla çevrili gerçek organelleri bulunan, gelişmiş hücre tipi.



Parafiletik: Kendilerine en yakın ortak atadan evrilerek gelişen tüm grupları içermeyen, birden fazla ortak atadan evrimleşerek gelen.



Paratip: Yeni bir tür tanımlanırken kullanılan, holotip ve allotip dışında kalan tüm diğer teşhis örnekleri.



Parazit: Başka türden bir canlının içinde ya da üzerinde, kendisine besin ya da barınak sağlayacak ve diğer canlıya zarar verecek şekilde yaşayan organizma, asalak.



Partenogenez: Döllenme gerçekleşmeksizin embriyo ya da tohum oluşumuyla sonuçlanan bir eşeysiz üreme tipi.



Plantae: Kara ve su ortamında yaşayan çeşitli damarlı ve damarsız, çiçekli ve çiçeksiz bitkileri içeren âlem, bitkiler âlemi.



Plesiomorfik: Değişmeden gelmiş, atasal (karakter).



Polimorfizm: İkiden fazla morfolojik özellik gösterebilme durumu, çok formluluk.



Politipik cins: Birden fazla tür içeren cins.



Popülasyon: Aynı türden bireylerin belirli bir coğrafyada oluşturdukları yaşama birliği.



Prokaryot: Zarla çevrili gerçek organelleri bulunmayan, organel içerikleri hücrenin belirli bölgelerinde yoğunlaşmış halde yer alan basit hücre tipi.



Protista: Ökaryot bir hücrelileri ve ilkel çok hücreli organizmaları içeren âlem, protistler.



Redeskripsiyon: Çok yüzeysel tanıtılmış ya da adı verilmiş ancak tanıtılamamış olan türleri bilim dünyasına detaylı biçimde tanıtmak amacıyla hazırlanan yayınlar.



Revizyon: Bir familyanın tamamını ya da bir kısmını, bir cinsi ya da türler grubunu taksonomik açıdan toplu halde ele alan, bu taksonları aynı yayın içerisinde teker teker inceleyen bilimsel yayın.



Sınıf (=Classis): Alt sınıf, takım ve bunların altındaki kategorilerin bağlı bulunduğu yüksek taksonomik kategori.



Sınıflandırma: Canlıları gruplandıran ve bu grupları derecelendiren bilim dalı.



Sibling tür: Dış görünüşleri bakımından birbirlerine çok benzeyen ya da aynı olan, iki ya da daha fazla farklı tür.



Simpatrik tür: Aynı cinse bağlı olup, aynı coğrafi alanda yayılış gösteren türler.



Sinonim: Aynı türlere, farklı araştırmacılar tarafından farklı adların verilmesi durumu, bir türün esas alınan bilimsel adı dışında sahip olduğu diğer adlar, eş anlamlılık.



Sistematik: Canlıların birbirleriyle evrimsel akrabalık ilişkilerini, benzerlik ve farklılıklarını inceleyen bilim dalı.



Şube (=Phylum): Alt şube, sınıf ve bunların altındaki kategorilerin bağlı bulunduğu yüksek taksonomik kategori.



Takım (=Ordo): Alt takım, aile ve bunların altındaki kategorilerin bağlı bulunduğu yüksek taksonomik kategori.



Takson: Belirli bir hiyerarşiye göre sınıflandırma bütününe yerleştirilmiş, bir kategori olmaya yetecek kadar diğer gruplardan farklılıklar taşıyan, kendi aralarında belirli ortak özelliklere sahip, herhangi bir derecede bulunan taksonomik grup.



Taksonomi: Canlı türlerini belirli bir düzene sokmaya çalışan, bu amaca yönelik ilkeler geliştiren, canlıları tanımlayan, anlatan ve adlandıran bilim dalı.



Taksonomist: Taksonomi alanında çalışan araştırmacı.



Tribü: Bir alt familyanın çok fazla sayıda cins içermesi durumunda, birbirine çok benzeyen cinslerin bir araya getirilmesiyle oluşturulan gruplar.



Tür (=Species): Birbirleriyle çiftleştiklerinde verimli nesiller veren, genellikle birbirlerine yüksek derecede benzeyen, ortak bir gen havuzuna sahip olan doğal popülasyonlar.



Tür teşhisi: Belirli karakterlerin incelenmesi ve yorumlanması yoluyla, bir canlının hangi türe ait olduğunun belirlenmesi.



Vektör: Sıklıkla zararlı özellikte olan bir canlıyı, kendi vücudunda taşıyarak başka bir canlıya ileten (canlı).



Yüksek kategori: Dereceli bir sınıflandırmada, aynı düzeydeki tüm taksonların içine yerleştirildiği grup.



Yüksek takson: Kendisiyle aynı derecede bulunan diğer taksonlardan kopmalarla ayrılmış olan yakın türler topluluğu.
Bul
Cevapla



Konu ile Alakalı Benzer Konular
Konular Yazar Yorumlar Okunma Son Yorum
  yakıtlar ile ilgili terimler sözlüğü fenhane58 0 2,082 07/05/2015, 14:02
Son Yorum: fenhane58
  güneş sistemi ile ilgili terimler sözlük fenhane58 0 2,518 07/05/2015, 13:57
Son Yorum: fenhane58
  fen terimleri sözlüğü -V-Y-Z fenhane58 0 2,710 20/02/2014, 19:47
Son Yorum: fenhane58
  fen terimleri sözlüğü -Ş-T-Ü fenhane58 0 2,491 20/02/2014, 19:45
Son Yorum: fenhane58
  fen terimleri sözlüğü -P-R-S fenhane58 0 2,442 20/02/2014, 19:45
Son Yorum: fenhane58
  fen terimleri sözlüğü -O-Ö fenhane58 0 2,407 20/02/2014, 19:44
Son Yorum: fenhane58
  fen terimleri sözlüğü -M-N fenhane58 0 2,516 20/02/2014, 19:44
Son Yorum: fenhane58
  fen terimleri sözlüğü -L fenhane58 0 2,390 20/02/2014, 19:43
Son Yorum: fenhane58
  fen terimleri sözlüğü -K fenhane58 0 2,413 20/02/2014, 19:43
Son Yorum: fenhane58
  fen terimleri sözlüğü -I-İ-J fenhane58 0 2,441 20/02/2014, 19:42
Son Yorum: fenhane58

Hızlı Menü:


Konuyu Okuyanlar:
1 Ziyaretçi