BASINÇ NEDİR?
Basınç, bir yüzeye dik olarak etki eden kuvvetin, o yüzeyin alanına oranıdır.

Alıntı:Basınç = Kuvvet / Yüzey Alanı

• Birimi: Pascal (Pa)
  
• Kuvvet artarsa → basınç artar
  
• Yüzey alanı artarsa → basınç azalır
  

📌 LGS ipucu: İz derinliği, ezilme miktarı, çökme → basıncın büyüklüğünü gösterir.

---

2. KATI BASINCI
Katı basıncını etkileyen değişkenler

1. Cismin ağırlığı (kuvvet)
   
2. Cismin zemine temas eden yüzey alanı
   

Temel Kurallar

• Aynı cisim → küçük yüzey alanı → daha büyük basınç
  
• Aynı yüzey alanı → ağır cisim → daha büyük basınç
  

LGS’de sık kullanılan göstergeler

• Kum zeminde oluşan izin derinliği
  
• Sünger, halı, pipet, strafor gibi deforme olan zeminler
  

📌 Soru çözüm stratejisi:

• İzin derinliği artıyorsa → basınç artmıştır
  
• Yüzey alanı mı değişmiş, ağırlık mı? → mutlaka karşılaştır
  

---

3. SIVI BASINCI
Sıvı basıncını etkileyen değişkenler

1. Sıvının derinliği (h)
   
2. Sıvının yoğunluğu (d)
   
3. Yer çekimi (LGS’de genellikle sabit kabul edilir)
   

Alıntı:Sıvı Basıncı = d · g · h

Etkilemeyenler
❌ Kabın şekli ❌ Kabın genişliği ❌ Sıvı miktarı (derinlik aynıysa)
📌 Aynı derinlikte → basınçlar eşittir (kap şekli ne olursa olsun)

---

4. SIVI BASINCI DERİNLİKLE ARTAR

• Derine indikçe sıvının ağırlığı artar
  
• Bu da basıncın artmasına neden olur
  

Günlük hayat – LGS bağlantıları

• Baraj duvarlarının alt kısmının kalın olması
  
• Depolardaki çelik bantların aşağıda daha sık olması
  
• Delikli şişede alttaki delikten çıkan suyun daha uzağa gitmesi
  

📌 Grafikli sorular:

• Derinlik artıyorsa → basınç artar
  
• Derinlik azalıyorsa → basınç azalır
  

---

5. SIVI YOĞUNLUĞUNUN BASINCA ETKİSİ

• Aynı derinlikte:
  • Yoğunluğu büyük olan sıvı → daha büyük basınç
    

Örnek yoğunluk sıralaması:

Alıntı:Civa > Su > Zeytinyağı > Alkol

📌 LGS ipucu:

• Basınçölçer aynı yerdeyse ve sıvı cinsi değişiyorsa → yoğunluğa bakılır
  

---

6. SIVILARDA BASINCIN İLETİLMESİ (PASCAL PRENSİBİ)

• Sıvılara uygulanan basınç her yöne eşit iletilir
  
• Hidrolik sistemlerin temelidir
  

LGS’de çıkan örnekler

• Hareketli kapak
  
• Mantar tıpaların fırlaması
  
• Pistona kuvvet uygulanması
  

---

7. DENEY – DEĞİŞKEN BELİRLEME SORULARI
Bağımsız değişken
→ Öğrencinin bilerek değiştirdiği
Bağımlı değişken
→ Ölçülen / gözlenen (basınç, iz derinliği, basınçölçer değeri)
Kontrol edilen değişken
→ Sabit tutulanlar (zemin cinsi, sıvı türü, kap)
📌 LGS’de en çok hata yapılan bölüm

• Aynı anda iki değişken değiştirilirse → deney geçersiz
  

---

8. SIK YAPILAN HATALAR
❌ “Sıvı miktarı arttıysa basınç artar” (YANLIŞ) ❌ “Kabın şekli basıncı değiştirir” (YANLIŞ) ❌ “Üst üste konan cisimlerin yüzey alanı artar” (YANLIŞ)
✔ Doğru düşünce:

• Üst üste konursa → ağırlık artar
  
• Yan yana konursa → yüzey alanı artar
  

---

9. LGS SON TAVSİYELER
✔ Önce: Katı mı – sıvı mı? ✔ Sonra: Hangi değişken değişmiş? ✔ İz, çökme, ezilme → katı basıncı ✔ Derinlik, basınçölçer → sıvı basıncı